İlginizi Çekebilir
  1. Ana Sayfa
  2. Akademik Makale
  3. Sultan Üçüncü Murad’ın Hayatı Üzerine

Sultan Üçüncü Murad’ın Hayatı Üzerine

sultan-ucuncu-murad

Sultan III. Murat’ın Tasavvuf Anlayışı

İyi bir tasavvuf kültürüne sahip olan Sultan Üçüncü Murad İslam halifesi olduğu halde şiirlerinde 4 halifeden de pek bahsetmemektedir. Bir beyitte Ali ve Ömer, birinde Haydar ve diğer birinde de Mürteza isimleri geçmektedir.  Divan’da İbrahim Edhem’den başka veli adına da rastlanmamıştır. Sadece bir beyitte Şeyh-i Basri ismi geçmektedir.

Sultan III. Murat’ın Divan Özellikleri

Osmanlı sultanları, diğer şairlere numune olacak derece de ve üç dilde tarih düşürmüşlerdir. Sultan Murad’ın da en güzel tarih, mısra ve beyitleri vardır. Ancak bu bazı yerler ve hadiseler için düşürülen tarihler divanda yoktur. Oldukça hacimli bir eser olan Muradî divanında 1567 gazel, 1 Muhammes, 49 Mesnevi, 38 kıta ve 47 müfret vardır. Bundan hareketle Muradî için rahatlıkla bir gazel şairidir diyebiliriz. Muradî divanındaki mülemmaların sayısı da hayli fazladır. Divanda Arapça – Türkçe olarak 81 mülemma gazel, 4 Mülemma mesnevi, 1 Nazım: Arapça – Farsça – Türkçe olarak bir gazel: Arapça – Farsça olarak bir gazel yer almaktadır. Divanda 23 vezin kullanılmıştır. Divan edebiyatımızda bu ölçüde bu vezne müracaat eden şair sayısı fazla değildir. Eserde ‘Mukattaat’ başlığı altında kısa şiirler yer almaktadır. Muradî divanının beyit sayısı 8398 e ulaşmaktadır Aruza hâkim olan Muradî’nin şiirlerinde bazı vezin hatalarına da rastlanmaktadır. Türkçe kelimelerin vezne intibakı sırasında yapılan imaleler çok defa onun şiirine ahenk kazandırmıştır. Kafiyelerinde rediflerden oldukça istifade eden Muradî daha çok tam kafiyeyi kullanmıştır. Sultan Murad şiirlerinde halk deyimleri ve iktibaslara da yer vermiştir. Sultan III. Murad’ın şiirlerinde Yunus, Hoca Dehhani, Nesimi, Süleyman Çelebi, Fuzuli ve Baki’nin izleri görülmektedir. Ruhî, Bakî ve Nabî gibi şairlerin bazı beyitleri onun şiirlerini hatırlatmaktadır.[18]

SONUÇ

III. Murad’ın babasından farkı, iki yönde kendini göstermektedir: Birincisi, babası kendi hayatını yaşarken, devlet işlerini tamamen Sokullu Mehmed Paşa gibi liyakatli devlet adamlarına bırakmıştı. III. Murad ise, hem Saray’da kendi hayatını yaşıyor ve hem de devlet işlerini vasıflı devlet adamlarına bırakamıyordu. İşte bu boşluktan istifade eden örneğin Valide Sultân Nurbanu, Kadın efendi Safiye Sultân ve kalfa Canfedâ devlet işlerine de karışmaya başlamışlardı. İkincisi, babası II. Selim’in en azından gençliğinde de olsa gayri meşru denebilecek bazı fiilleri işlediği söylenmektedir. Ancak III. Murad, babasından farklı olarak hem Arapça ve Farsça şiir yazacak kadar âlim ve hem de hayatında gayri meşru hiç bir iş yapmayacak kadar da takva sahibi idi. Onun en büyük kusuru, meşru daire içinde de kalsa, kadınlar konusundaki suiistimalidir. Yine de Osmanlı İmparatorluğu’nun Yükselme Dönemi son padişahı olması ile imparatorluğun en büyük sınırlarına ulaştığı dönemin padişahı olması sebebinin yanında özel hayatı, eğlenceleri, eserleri hasebiyle araştırılması gereken farklı padişahlardan biri olarak karşımıza çıkmaktadır.

Karadeniz Teknik Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Akademik ödevi

– Arkadaşım tarafından yazılmış olup, içeriğin derlenmesinde ona yardımcı olduğum için blogumda paylaşıyorum.

Kaynakça:

[1] Halil Gürdal, 700. Yılında Bilinmeyen Osmanlı,İstanbul 1999,s. 164

[2] Mehmet Öz,Kanun-i Kadimin Peşinde Osmanlıda Çözülme ve Gelenekçi Yorumcuları,İstanbul 2013,s.67.

[3] Ahmet Kırkkılıç, Sultan Üçüncü Murad, İstanbul 2003,S.167.

[4] Önder Şuşoğlu, Destan Of The Kalleşlik, Kum Saati Yayınları, 1.b, 2006, s.57

[5] H. Ahmet Kırkkılıç, Sultan Üçüncü Murad, s. 5 Ankara

[6] Bilinmeyen Osmanlı, Ahmet Akgündüz, OSAV Yayınları

[7] Uğur Tanyeli, ‘’III. Murat Türbesi’’, Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi, İstanbul1994

[8] İsmail Hakkı Uzunçarşılı,  Osmanlı Tarihi III. Cilt, 1 s 56 , Ankara,  2003

[9] Gürdal a.g.e  c.1,  2007, s. 138

[10] Orhan Kılıç, 16 – 17. Yüzyıllarda Van ( 1548 – 1648 ) , 1997, 46

[11] Evliya Çelebi, Evliya Çelebi Seyahatnamesi ( Hazırlayan: Mümin Çevik ), c. 1- 2, İstanbul, 1986, 574

[12] Bekir Kütükoğlu, ‘’Murad III’’, İA,  s. 615

[13] ‘’Osmanlı’nın Hayaleti” s. 149, Yeditepe Yayınevi. (2005).

[14] Necdet Sakaoğlu, “Bu Mülkün Sultanları”, Oğlak Yayınları, İstanbul, 1999, s. 161–180

[15] Halil İnalcık, Osmanlı İmparatorluğu Klasik Çağ (1300-1600), İstanbul, 2003 s.200

[16] Ahdi Ahmet Çelebi, Gülşen-i Şuara, Milli Kütüphanesi, 774

[17] İsmail Erünsal, Tercüman 1001 Temel Eser, 2 c.

[18] Ahmet Kırkkılıç, Sultan Üçüncü Murad, 48

BİBLİYOGRAFYA

AKGÜNDÜZ, Ahmet, 700. Yılında Bilinmeyen Osmanlı, İstanbul 2002.

ÇELEBİ, Evliya, Evliya Çelebi Seyahatnamesi ( Hazırlayan: Mümin Çevik ), c. 1- 2, İstanbul, 1986, s.574.

İNALCIK, Halil, Osmanlı İmparatorluğu Klasik Çağ (13001600),  İstanbul, 2003.

KILIÇ, Orhan, 1617. Yüzyıllarda Van ( 1548 – 1648 ) ,  İstanbul 1997.

KIRKKILIÇ, Ahmet, Sultan Üçüncü Murad

KÜTÜKOĞLU, Bekir, Murad III, İA

SAKAOĞLU, Necdet,  Bu Mülkün Sultanları, İstanbul 1999

ŞUŞOĞLU, Önder, Destan Of The Kalleşlik Ankara  2006

TANYELİ, Uğur, ‘’III. Murat Türbesi’’, Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi, İstanbul 1994 s.67.

UZUNÇARILI, İsmail Hakkı, Osmanlı Tarihi III, Ankara, 2003.

Yorum Yap